Na okrutnej ziemi

Na okrutnej ziemi - losy Polaków zesłanych na Sybir od XVIII w. do 1956 r.

Carski orzeł XIXw. Wystawa „Na okrutnej ziemi ” – losy Polaków zesłanych na Sybir od XVIII w. do 1956 r. porusza dwa wątki. Jeden dotyczy systemu politycznego Imperium Rosyjskiego i roli  Sybiru w polityce wewnętrznej Rosji. Pierwsze zsyłki Polaków rozpoczęły się już w czasie wojen polsko-rosyjskich w XVII wieku. Kontynuowane były po powstaniach narodowych w XIX wieku. N a przykładzie wybranych postaci prezentujemy wkład naszych rodaków w rozwój wschodnich i północnych guberni Rosji carskiej. Znaczącą część  ekspozycji  zajmują wywózki ludności z terenów okupowanych przez ZSRR w latach 1940-1941. Pokazujemy w jak okrutnych warunkach żyli zesłańcy, ich zmagania z głodem, surowym klimatem i morderczą pracą. Lata pięćdziesiąte XX wieku i okres powrotów do kraju zamykają muzealną prezentację.

Krasnojarski kraj 15.12.1954r. (zbiory Ośrodka Karta) Ekspozycja adresowana jest w szczególny sposób do młodych ludzi, dla których deportacje obywateli Drugiej Rzeczypospolitej do ZSRR stanowią dość odległą historię, znaną na ogół jedynie z podręczników. Meritum wystawy stanowią materialne świadectwa zesłań, np. rzeczy osobiste zesłańców, takie jak elementy garderoby, materiały pisane: pamiętniki, notatki czy polskie pieśni patriotyczne pisane na radzieckich gazetach, a także fotografie, szczególnie tych osób, które od kilku pokoleń doświadczały tego tragicznego losu. W połączeniu z wykorzystaniem nowoczesnych technik multimedialnych (stacje odsłuchowe, kioski informatyczne) pozwalają – szcz ególnie młodzieży – lepiej zrozumieć problem polskich doświadczeń na Wschodzie.

 Ważnym elementem wizualnym jest również rekonstrukcja fragmentu baraku mieszkalnego zesłańców z syberyjskiej tajgi. Barak zbudowany jest z sosnowych okrąglaków wypełnionych mchem. Prymitywne wyposażenie - drewniane nary, stół z aluminiowym kubkiem i kawałkiem suchego chleba - w bardzo obrazowy sposób ukazuje warunki bytowe deportowanych Polaków.

Rekonstrukcja baraku zesłańców Przy realizacji wystawy współpracowaliśmy z Ośrodkiem „Karta” w Warszawie, Instytutem Historii Uniwersytetu w Białymstoku, Związkiem Sybiraków, Muzeum Historycznym w Białymstoku oraz Muzeum Niepodległości w Warszawie. Szczególne podziękowanie kierujemy do osób, które udostępniły osobiste pamiątki na wystawę.

Wystawa Na okrutnej ziemi jest początkiem nowego projektu Muzeum Wojska – tworzenia Muzeum Pamięci Sybiru, które powstanie w Białymstoku przy  ulicy Węglowej.

 

 

Wystawa zrealizowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego